OŚWIADCZENIE REDAKTORÓW NACZELNYCH w sprawie ochrony standardów debaty publicznej, wolności słowa i rzetelności dziennikarskiej

Irmina Kosmala – Redaktor Naczelna „Kuźni Literackiej” 
Dawid Jung – Redaktor Naczelny „Zeszytów Poetyckich” 

OŚWIADCZENIE REDAKTORÓW NACZELNYCH 
w sprawie ochrony standardów debaty publicznej, wolności słowa i 
rzetelności dziennikarskiej 

W związku z publicznym oświadczeniem Zespołu Teatru im. Aleksandra Fredry w 
Gnieźnie, opublikowanym na łamach ogólnopolskiego portalu e-teatr.pl, jako 
redaktorzy naczelni ogólnopolskich pism i mediów kulturalnych trwale związanych z 
Gnieznem, czujemy się w obowiązku zająć stanowcze i jednoznaczne stanowisko w 
obronie elementarnych zasad wolności prasy, wolności krytyki instytucjonalnej oraz 
ochrony dóbr osobistych i renomy zawodowej dziennikarza, red. Aleksandra 
Karwowskiego. 

Z głębokim zaniepokojeniem oraz sprzeciwem przyjęliśmy formę i treść manifestu 
podpisanego przez Zespół Teatru. Pod pretekstem obrony własnego wizerunku, 
instytucja finansowana ze środków publicznych dokonała bezprawnej i 
bezpodstawnej redefinicji faktów prasowych, formułując pod adresem niezależnego 
publicysty niezwykle ciężkie zarzuty: „wprowadzania opinii publicznej w błąd”, 
„selektywnego doboru informacji” oraz „poważnego naruszenia rzetelności”. 
Narzędziem polemiki stała się w tym przypadku próba publicznego infamowania i 
dyskredytacji rzetelnego dziennikarza w oczach ogólnopolskiego środowiska 
twórczego. 

Główny zarzut merytoryczny, na którym Zespół Teatru oparł oskarżenie o 
„nierzetelność” i „fałszywy przekaz sugerujący działania niezgodne z procedurami”, 
sprowadza się do rzekomego pominięcia przez red. Karwowskiego w artykule pt. 
Odchodząca dyrektor powołała nowego wicedyrektora Teatru Fredry (Przemiany na 
Szlaku Piastowskim”, e-wydanie, 02/06/2026) kluczowej informacji proceduralnej, tj. 
udziału Zarządu Województwa Wielkopolskiego w procesie powołania nowego 
wicedyrektora. Zespół Teatru w swoim oświadczeniu kategorycznie twierdzi: 
„Pomijanie tej informacji w publikacjach medialnych jest poważnym  
naruszeniem rzetelności i prowadzi do fałszywego przekazu sugerującego  
działania niezgodne z procedurami”. 

Konfrontacja tego zarzutu z pierwotnym tekstem red. Karwowskiego ujawnia jego 
całkowitą nieprawdziwość. Dziennikarz w swoim artykule nie tylko nie pominął tej 
procedury, ale wprost osadził całą relację w jej oficjalnych ramach prawnych, pisząc: 
„(...) czytamy w uzasadnieniu uchwały Zarządu Województwa o powołaniu M.  
Szymborskiego na stanowisko”. 

Autor dopełnił obowiązków wynikających z art. 12 ust. 1 ustawy Prawo prasowe. 
Przytoczył oficjalne źródło, wskazał organ podejmujący uchwałę i zacytował in 
extenso laudację na cześć nowego wicedyrektora, nadając tej części artykułu 
wydźwięk obiektywny, a wręcz laudacyjny. Czynienie z technicznego, skrótowego 
tytułu prasowego osi zarzutu o celowe kłamstwo stanowi rażące naruszenie 
standardów krytyki medialnej.  

Teatr publiczny nie jest prywatnym folwarkiem, lecz instytucją kultury utrzymywaną z 
podatków obywateli. Decyzje personalne, przeszłość zawodowa menedżerów (jak w 
przypadku b. wicedyrektora Romana Biniszkiewicza i kontrowersji wokół 
infrastruktury publicznej w Poznaniu) oraz mechanizmy sukcesji władzy dyrektorskiej 
stanowią materię o najwyższym znaczeniu społecznym. Dziennikarz ma nie tylko 
prawo, ale konstytucyjny i ustawowy obowiązek (art. 1 Prawo prasowe) poddawać te 
procesy krytycznej analizie. Przytoczenie powszechnie znanych faktów z biografii 
zawodowej osób pełniących funkcje publiczne mieści się całkowicie w kontratypie 
działania w obronie społecznie uzasadnionego interesu. Zespół artystyczny i 
techniczny, który w żaden sposób nie został w artykule zaatakowany ani pomówiony, 
dokonał nieuzasadnionej hiperbolizacji, nadając krytyce publicystycznej wymiar 
uderzenia w godność całej instytucji. 

Jasno i wyraźnie podkreślamy, że jako wydawcy i redaktorzy ze szczególną powagą 
podchodzimy do ochrony wolności słowa przed instytucjonalnymi próbami cenzury i 
zastraszania środowiska dziennikarskiego. Sformułowanie przez Zespół Teatru 
imienia i nazwiska red. Aleksandra Karwowskiego w kontekście nieprawdziwego 
zarzutu „poważnego naruszenia rzetelności” wyczerpuje znamiona bezprawnego 
naruszenia dóbr osobistych (art. 23 i 24 Kodeksu cywilnego), godząc w renomę 
zawodową, zaufanie oraz pozycję rynkową dziennikarza. Narzędzie obrony 
wizerunku teatru zostało w ten sposób przekształcone w akt publicznego 
pomówienia. 

Analiza porównawcza obu tekstów jednoznacznie wykazuje, że red. Aleksander 
Karwowski działał w granicach prawa i etyki zawodowej. Oświadczenie Zespołu 
Teatru oparte zostało na fałszywym argumencie faktograficznym, przez co stało się 
źródłem publicznej dezinformacji i bezprawnego ataku personalnego. Dziennikarzowi 
przysługuje pełne prawo do żądania sprostowania, przeprosin oraz ochrony prawnej 
na drodze cywilnej. 

Gniezno od wieków jest kolebką polskiej kultury – przestrzenią, w której dialog, spór 
myśli i szacunek dla prawdy powinny stanowić fundament. Wzywamy Zespół Teatru 
im. Aleksandra Fredry do refleksji, wycofania się z krzywdzących, nieprawdziwych 
zarzutów wobec red. Karwowskiego oraz do prowadzenia dyskusji z mediami w 
oparciu o fakty, a nie emocje i nadinterpretacje. Wolność słowa i wolność krytyki 
artystyczno-instytucjonalnej są wartościami nadrzędnymi, których jako redaktorzy 
naczelni będziemy niezłomnie bronić.